Wielopoziomowe wyzwanie miejskie

Jedna z trzech proponowanych przez rząd zasad prowadzenia krajowej polityki miejskiej promuje zarządzanie wielopoziomowe. Jak ono działa? Jakie mamy już dzisiaj doświadczenia i plany związane ze stosowaniem tej zasady? Porozmawiamy o tym w najbliższy piątek we Wrocławiu.

Artykuł towarzyszy 5. Forum Metropolitarnemu, którego Res Publica Nowa jest patronem medialnym, a organizowany jest przez wrocławski oddział Towarzystwa Urbanistów Polskich. Forum odbędzie się  4 października, o godz. 10.00, w sali konferencyjnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego przy ul. Dobrzyńskiej 21/23 (V piętro).

Głównym tematem Forum będzie multi-level governance, czyli właśnie zarządzanie wielopoziomowe. „Założenia Krajowej Polityki Miejskiej do roku 2020” przyjęte przez rząd w lipcu 2013 r. definiują to pojęcie następująco: „[zasada wielopoziomowego zarządzania] polega na ścisłej współpracy i koordynacji działań między rządem (i całą administracją rządową), samorządami województw i samorządami lokalnymi w układzie pionowym oraz poziomej współpracy jednostek samorządu terytorialnego (JST) i innych podmiotów dla osiągania wyznaczonych celów. (…) Zgodnie z zasadą wielopoziomowego zarządzania, polityka miejska stanowi ramy dla działań nie tylko podmiotów publicznych, ale również środowiska biznesu, instytucji lokalnych, organizacji pozarządowych, przedstawicieli mieszkańców, a więc wszystkich partnerów, których działania są istotne dla osiągania jej celów”. Jak proponuje rząd, jest to jedna z trzech zasad prowadzenia polityki miejskiej (obok zasady podporządkowania polityki miejskiej krajowej polityce rozwoju oraz zasady zintegrowanego podejścia terytorialnego).

Także w Strategii Rozwoju Kraju 2020 czytamy, że „realizacja procesów programowania i wdrażania poszczególnych polityk oraz strategii w ramach szeroko rozumianej polityki rozwoju, oparta będzie na zasadach tzw. wielostronnej koordynacji oraz zarządzania wielopoziomowego, przez aktywne współdziałanie podmiotów różnych szczebli administracji publicznej i pozostałych podmiotów życia społeczno-gospodarczego”. Multi-level governance jest wspierane przez Unię Europejską i to właśnie w ramach tego modelu funkcjonują tzw. Lokalne Grupy Działania (LGD). W kolejnej perspektywie finansowej UE (2014-2020) odpowiedniki LGD mogą pojawić się na obszarach miejskich. Tematyka multi-level governance już kilka lat temu była tematem ekspertyz zamawianych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego.

W ten nurt od kilku lat wpisują się zainteresowania i doświadczenia wrocławskiego oddziału Towarzystwa Urbanistów Polskich. Od 2009 r. organizujemy Fora Metropolitalne – coroczną konferencję poświęconą współpracy różnego rodzaju podmiotów w ramach obszarów metropolitalnych – a więc partnerstw, które nie mieszczą się w sztywnych ramach ustrojowych czy terytorialnych. Uczestniczymy w projektach z zakresu polityki rozwojowej, angażujących partnerów publicznych i pozarządowych – przykładem są prowadzone przez nas prace nad Strategią Wsparcia Rozwoju Wałbrzycha (2011), udział w przedsięwzięciach prowadzonych w ramach rewitalizacji wrocławskiego Nadodrza, czy choćby prowadzone wraz z lokalnymi władzami, partnerem prywatnym i zainteresowanymi mieszkańcami warsztaty nad koncepcją deptaka w Karpaczu. Spora grupa członków naszego oddziału pracuje na co dzień w administracji samorządowej (miejskiej i wojewódzkiej), co dodatkowo wyczula nas na zagadnienie współpracy JST z partnerami prywatnymi i pozarządowymi.

5. Forum Metropolitalne jest właśnie m.in. po to, by zastanowić się czy tego typu doświadczenia (zwłaszcza zdobywane w ramach LGD czy na Nadodrzu) można potraktować jako forpocztę, laboratorium dla polityki miejskiej planowanej na lata 2014-2020. Czy multi-level governance to odpowiednik koncepcji „gry o region”, którą od lat promuje prof. Jan Waszkiewicz, pierwszy marszałek Dolnego Śląska, współautor pierwszej strategii naszego regionu oraz strategii Wrocławia?

Do współpracy zaprosiliśmy partnerów z krajów wyszehradzkich – Czech, Słowacji i Węgier. Reprezentują oni nie tylko różne państwa, ale i odmienne perspektywy: Danes Brzica ze Słowacji jest naukowcem, František Kubeš z Czech pracuje w Urzędzie Miejskim w Brnie, a węgierski Mindspace to organizacja pozarządowa. Z kolei nasz partner lokalny – Instytut Rozwoju Terytorialnego z Wrocławia (IRT) – jest jednostką Samorządu Województwa, głęboko zaangażowaną w regionalną politykę rozwojową. To właśnie m.in. w IRT powstały dwa najważniejsze obecnie dokumenty Dolnego Śląska: nowa strategia rozwoju regionu oraz projekt nowego planu zagospodarowania przestrzennego województwa. Instytut publikuje własne opracowania dotyczące różnych tematów istotnych z punktu widzenia polityki rozwojowej – m.in. interesuje się miastami.

Tegoroczne Forum organizujemy w ramach projektu “Analysis of possibilities of implementing multi-level governance instruments in four chosen urban functional areas in the Czech Republic, Hungary, Poland and Slovakia”, na który pozyskaliśmy dofinansowanie z Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego. Szczegółowy program można znaleźć pod adresem http://www.5fm.pl/. Zwieńczeniem projektu ma być publikacja, którą chcemy wydać w 2014 r. Czuwać nad nią będzie Komitet Naukowy w składzie: prof. Jan Waszkiewicz, Magdalena Belof (wicedyrektor IRT), Danes Brzica (Słowacka Akademia Nauk).

Łukasz Medeksza

(ur. 1973) Sekretarz zarządu wrocławskiego oddziału Towarzystwa Urbanistów Polskich. Pełnomocnik Zarządu Województwa Dolnośląskiego ds. rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Współorganizator, moderator, uczestnik debat o rozwoju miast, przestrzeni publicznej, polityce. W latach 2000-2010 pracował we Wrocławiu jako dziennikarz - wpierw w prasie, potem w internecie i radiu. Współprowadził bloga Piąta Władza. W latach 2008-2010 propagował media internetowe w codziennej audycji Blogoskop Radia Wrocław. W latach 90. studiował kulturoznawstwo.