Strona główna - Res Publica Nowa

Artykuły Wydarzenia Biblioteka Nowy numer

Dajemy do myślenia

Analizy i publicystyka od ludzi dla ludzi. Wesprzyj niezależne polskie media.

Powiew tragedii w Monachium – i trudne wybory dla Europy Środkowo-Wschodniej

„Dziecko Europy” stawia warunki.

Przemówienie Marco Rubio w Monachium brzmiało jak ciągłość, a nie jak zmiana paradygmatu, którą kiedyś obiecywał Waszyngton. Jednak pod łagodniejszą retoryką kryło się ostrzejsze przesłanie – więź transatlantycka staje się warunkowa, a Europa Środkowa ponownie stoi przed trudnymi wyborami. Read more

Polska ma nadzieję na europejskie armie i stawia na USA

Warszawa nie stawia już wszystkiego na jedną kartę, ale jak dotąd Ameryka jest ulubieńcem

Podczas gdy Europa Zachodnia odetchnęła z ulgą, widząc, jak kontynent sprzeciwił się planowi Donalda Trumpa na zajęcie Grenlandii, Polska pocieszała się faktem, że ostatecznie uniknięto głębszego rozłamu między Stanami Zjednoczonymi a Europą. Nie jest jednak wykluczone, że gdyby Warszawa została zmuszona do wyboru przyjaciół, wybrałaby Amerykę. Dla największego wschodniego państwa członkowskiego NATO głównym zmartwieniem jest obrona przed Rosją. Jak wynika z rozmów prowadzonych bezpośrednio w Warszawie, Polacy nie widzą lepszego sojusznika niż Ameryka, pomimo zachowania Trumpa. Read more

Chwila prawdy o budżecie. Pieniądze i wiarygodność procesu akcesyjnego UE

Przydzielenie funduszy nowym państwom członkowskim w kolejnym budżecie UE ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności procesu akcesyjnego

Mówi się o nowym impecie w procesie akcesyjnym UE. Od kanclerza Niemiec po prezydenta Francji, większość europejskich przywódców deklaruje obecnie poparcie dla rozszerzenia UE. Niedawno przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen nazwała rozszerzenie „inwestycją w nasze wspólne bezpieczeństwo i wolność”. Read more

Europa się przygotowuje. Kraje bałtyckie chcą działań

Przygotowania same w sobie nie są strategią bezpieczeństwa

62. Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa (MSC) pokazała, że liberalny porządek międzynarodowy jest aktywnie demontowany. Pytanie nie brzmi już, czy porządek ten ulega erozji, ale czy Europa jest gotowa działać w świecie zdefiniowanym przez siłę, interesy i mierzalne możliwości. Z perspektywy krajów bałtyckich ta zmiana jest opóźniona. Read more

Pogoń za rentą po słowacku. Strategia Ficy osłabia pozycję kraju w Unii

Kryzys energetyczny na Słowacji to polityczna szansa dla premiera

Strategia Roberta Ficy może być korzystna dla Słowacji w krótkiej perspektywie. W dłuższej perspektywie jego dążenie do zysku podważy zaufanie i reputację partnerów Słowacji w UE, zmniejszy jej wpływ na kształtowanie polityki i zwiększy kontrolę nad przyszłym podziałem funduszy UE. Read more

Strategiczne pasożytnictwo. Pogłębiająca się integracja Rosji z Chinami

Chiny i Rosja pogłębiają koordynację działań w zakresie energetyki, obrony i informacji, ale ta relacja jest asymetryczna.

20 stycznia 2026 roku rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow określił stosunki rosyjsko-chińskie jako bezprecedensowe pod względem głębokości i zakresu, powołując się na ścisłą współpracę Moskwy i Pekinu w kwestiach rozwoju sytuacji w Eurazji i na szerszej arenie międzynarodowej. Chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi powtórzył ten sentyment wcześniej w grudniu 2025 roku, podkreślając potrzebę strategicznego wzajemnego zaufania i konsolidacji wszechstronnego partnerstwa. Read more

Koniec pracy, jaką znamy?

Generatywna sztuczna inteligencja na polskim rynku pracy

Gdy pod koniec 2022 roku modele językowe stały się powszechnie dostępne, obok fascynacji ich możliwościami pojawiły się także liczne obawy dotyczące ich wpływu na pracę. To reakcja całkowicie naturalna: zetknięcie się z narzędziem zdolnym pisać, rysować czy mówić często sprawniej niż przeciętny użytkownik nieuchronnie rodzi pytania o to, jak ono wpłynie na naszą pracę i w konsekwencji na nasze dochody. Read more

Ekstremalna kohabitacja – Czechy na krawędzi kryzysu konstytucyjnego

Rozmowa Wojciecha Przybylskiego z Pavlem Havlíčkiem o konflikcie między prezydentem a ministrem spraw zagranicznych Czech

Wojciech Przybylski: Pod koniec stycznia w Weekly Outlook'u Visegrad Insight i późniejszej analizie redakcyjnej opisaliśmy spór między ministrem spraw zagranicznych Czech Petrem Macinką a prezydentem Petrem Pavlem. Pavel oskarżył ministra spraw zagranicznych o szantaż i oświadczył, że spodziewa się wszczęcia śledztwa w sprawie wymuszenia. Macinka rzekomo używając wiadomości SMS, wywierał presję na jednym z doradców prezydenta, grożąc, że „zniszczy” Pavla. Czy mógłbyś wyjaśnić kontekst, znaczenie tych działań i jak od tego czasu rozwijały się wydarzenia w Czechach? Read more

Filip Konopczyński: Jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?

Ankieta Res Publiki Nowej

W redakcji Res Publiki Nowej ponownie zaprosiliśmy postaci życia publicznego do rozmowy na temat kluczowy dla współczesnej Polski i Europy. Tym razem skupiliśmy się na sztucznej inteligencji: czy jej wpływ na nasze społeczeństwo i gospodarkę sprawi, że niedługo ciężko będzie nam bez niej żyć? Oto odpowiedzi na pytanie: jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi? Read more

Doktryna „Donroe’go” to sygnał ostrzegawczy dla Europy

Europa znalazła się w wyjątkowej sytuacji po interwencji Trumpa w Wenezueli. Ale to, co z nią zrobimy, zależy od perspektywy, wyboru i gotowości do walki.

„TO NASZA PÓŁKULA” – ogłosił Departament Stanu Stanów Zjednoczonych na swoim profilu na Facebooku dużymi, czerwonymi literami, dwa dni po tym, jak amerykańscy komandosi porwali prezydenta Nicolása Maduro i jego żonę ze stolicy Wenezueli. Prezydent USA Donald Trump wydał rozkaz tej interwencji, która wyraźnie naruszała prawo międzynarodowe. Nie poinformował o tym Kongresu Stanów Zjednoczonych, a na swojej konferencji prasowej nie pozostawił wątpliwości, że jej głównym celem było przejęcie kontroli nad wenezuelskimi złożami ropy naftowej. Gdy dziennikarz zapytał, potwierdził: choć nie konsultował się z amerykańskim parlamentem, to przed operacją koordynował działania z głównymi amerykańskimi firmami naftowymi. Prezydent nadał nawet temu zaskakująco uczciwemu, nowemu podejściu do polityki zagranicznej nazwę: „Doktryna Donroe’a”. Read more

Innowacje kontra regulacje

Potencjał innowacyjny Europy być może kryje się w unijnych wartościach: poszanowaniu etyki i praw obywatelskich.

Debata ma dwa główne nurty. Pierwszy wskazuje, że Europa zbyt mocno ogranicza innowacyjność swoimi regulacjami i przez to traci dystans do Stanów. Drugi natomiast podkreśla znaczenie ochrony praw obywateli i europejskich wartości, które mogą być zagrożone na zmonopolizowanym, cyfrowym rynku. Dodatkową trudnością w rozstrzygnięciu, który kierunek obrać, jest to, że nowe technologie, zwłaszcza sztuczna inteligencja, mają ogromny wpływ na nieskończoną ilość obszarów życia – nie tylko na gospodarkę, ale też na bezpieczeństwo, zdrowie psychiczne, rynek pracy czy kulturę. Nie jest to więc prosty dylemat i można go sprowadzić do pytania, jak dalece i w jaki sposób prawo wpływa na rozwój rynku. Read more

Katarzyna Śledziewska: Jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?