Europa się przygotowuje. Kraje bałtyckie chcą działań
Dajemy do myślenia
Analizy i publicystyka od ludzi dla ludzi. Wesprzyj niezależne polskie media.
Europa się przygotowuje. Kraje bałtyckie chcą działań
Przygotowania same w sobie nie są strategią bezpieczeństwa
62. Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa (MSC) pokazała, że liberalny porządek międzynarodowy jest aktywnie demontowany. Pytanie nie brzmi już, czy porządek ten ulega erozji, ale czy Europa jest gotowa działać w świecie zdefiniowanym przez siłę, interesy i mierzalne możliwości. Z perspektywy krajów bałtyckich ta zmiana jest opóźniona.
Read more
Pogoń za rentą po słowacku. Strategia Ficy osłabia pozycję kraju w Unii
Kryzys energetyczny na Słowacji to polityczna szansa dla premiera
Strategia Roberta Ficy może być korzystna dla Słowacji w krótkiej perspektywie. W dłuższej perspektywie jego dążenie do zysku podważy zaufanie i reputację partnerów Słowacji w UE, zmniejszy jej wpływ na kształtowanie polityki i zwiększy kontrolę nad przyszłym podziałem funduszy UE.
Read more
Strategiczne pasożytnictwo. Pogłębiająca się integracja Rosji z Chinami
Chiny i Rosja pogłębiają koordynację działań w zakresie energetyki, obrony i informacji, ale ta relacja jest asymetryczna.
20 stycznia 2026 roku rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow określił stosunki rosyjsko-chińskie jako bezprecedensowe pod względem głębokości i zakresu, powołując się na ścisłą współpracę Moskwy i Pekinu w kwestiach rozwoju sytuacji w Eurazji i na szerszej arenie międzynarodowej. Chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi powtórzył ten sentyment wcześniej w grudniu 2025 roku, podkreślając potrzebę strategicznego wzajemnego zaufania i konsolidacji wszechstronnego partnerstwa.
Read more
Koniec pracy, jaką znamy?
Generatywna sztuczna inteligencja na polskim rynku pracy
Gdy pod koniec 2022 roku modele językowe stały się powszechnie dostępne, obok fascynacji ich możliwościami pojawiły się także liczne obawy dotyczące ich wpływu na pracę. To reakcja całkowicie naturalna: zetknięcie się z narzędziem zdolnym pisać, rysować czy mówić często sprawniej niż przeciętny użytkownik nieuchronnie rodzi pytania o to, jak ono wpłynie na naszą pracę i w konsekwencji na nasze dochody.
Read more
Ekstremalna kohabitacja – Czechy na krawędzi kryzysu konstytucyjnego
Rozmowa Wojciecha Przybylskiego z Pavlem Havlíčkiem o konflikcie między prezydentem a ministrem spraw zagranicznych Czech
Wojciech Przybylski: Pod koniec stycznia w Weekly Outlook'u Visegrad Insight i późniejszej analizie redakcyjnej opisaliśmy spór między ministrem spraw zagranicznych Czech Petrem Macinką a prezydentem Petrem Pavlem. Pavel oskarżył ministra spraw zagranicznych o szantaż i oświadczył, że spodziewa się wszczęcia śledztwa w sprawie wymuszenia. Macinka rzekomo używając wiadomości SMS, wywierał presję na jednym z doradców prezydenta, grożąc, że „zniszczy” Pavla. Czy mógłbyś wyjaśnić kontekst, znaczenie tych działań i jak od tego czasu rozwijały się wydarzenia w Czechach?
Read more
Filip Konopczyński: Jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?
Ankieta Res Publiki Nowej
W redakcji Res Publiki Nowej ponownie zaprosiliśmy postaci życia publicznego do rozmowy na temat kluczowy dla współczesnej Polski i Europy. Tym razem skupiliśmy się na sztucznej inteligencji: czy jej wpływ na nasze społeczeństwo i gospodarkę sprawi, że niedługo ciężko będzie nam bez niej żyć? Oto odpowiedzi na pytanie: jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?
Read more
Doktryna „Donroe’go” to sygnał ostrzegawczy dla Europy
Europa znalazła się w wyjątkowej sytuacji po interwencji Trumpa w Wenezueli. Ale to, co z nią zrobimy, zależy od perspektywy, wyboru i gotowości do walki.
„TO NASZA PÓŁKULA” – ogłosił Departament Stanu Stanów Zjednoczonych na swoim profilu na Facebooku dużymi, czerwonymi literami, dwa dni po tym, jak amerykańscy komandosi porwali prezydenta Nicolása Maduro i jego żonę ze stolicy Wenezueli. Prezydent USA Donald Trump wydał rozkaz tej interwencji, która wyraźnie naruszała prawo międzynarodowe. Nie poinformował o tym Kongresu Stanów Zjednoczonych, a na swojej konferencji prasowej nie pozostawił wątpliwości, że jej głównym celem było przejęcie kontroli nad wenezuelskimi złożami ropy naftowej. Gdy dziennikarz zapytał, potwierdził: choć nie konsultował się z amerykańskim parlamentem, to przed operacją koordynował działania z głównymi amerykańskimi firmami naftowymi. Prezydent nadał nawet temu zaskakująco uczciwemu, nowemu podejściu do polityki zagranicznej nazwę: „Doktryna Donroe’a”.
Read more
Innowacje kontra regulacje
Potencjał innowacyjny Europy być może kryje się w unijnych wartościach: poszanowaniu etyki i praw obywatelskich.
Debata ma dwa główne nurty. Pierwszy wskazuje, że Europa zbyt mocno ogranicza innowacyjność swoimi regulacjami i przez to traci dystans do Stanów. Drugi natomiast podkreśla znaczenie ochrony praw obywateli i europejskich wartości, które mogą być zagrożone na zmonopolizowanym, cyfrowym rynku. Dodatkową trudnością w rozstrzygnięciu, który kierunek obrać, jest to, że nowe technologie, zwłaszcza sztuczna inteligencja, mają ogromny wpływ na nieskończoną ilość obszarów życia – nie tylko na gospodarkę, ale też na bezpieczeństwo, zdrowie psychiczne, rynek pracy czy kulturę. Nie jest to więc prosty dylemat i można go sprowadzić do pytania, jak dalece i w jaki sposób prawo wpływa na rozwój rynku.
Read more
Katarzyna Śledziewska: Jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?
Ankieta Res Publiki Nowej
W redakcji Res Publiki Nowej ponownie zaprosiliśmy postaci życia publicznego do rozmowy na temat kluczowy dla współczesnej Polski i Europy. Tym razem skupiliśmy się na sztucznej inteligencji: czy jej wpływ na nasze społeczeństwo i gospodarkę sprawi, że niedługo ciężko będzie nam bez niej żyć? Oto odpowiedzi na pytanie: jak przygotowujesz się na rzeczywistość, w której AI dorównuje człowiekowi?
Read more
Polska wkracza w kosmos i dołącza do wyścigu zbrojeń
Dlaczego MikroSAR to dopiero początek starań Polski i Europy o zostanie potęgą poza Ziemią
Polska umieściła na orbicie swojego pierwszego wojskowego satelitę radarowego. Dostarczony przez fińsko-polską firmę ICEYE w ramach kontraktu na co najmniej trzy jednostki, MikroSAR dołącza do klubu zaledwie czterdziestu trzech takich satelitów w państwach Unii Europejskiej (stan na 2023 r., według klasyfikacji bazy danych satelitów UCS). Chociaż blednie on w porównaniu z flotami Ameryki, Chin i Rosji, moment jego wystrzelenia ma kluczowe znaczenie dla Polski – i dla Europy.
Read more
Kto ma algorytmy, ten ma władzę
Polska musi zdefiniować swoją strategię wobec wciąż rosnących potęg cyfrowych, bo AI to nie tylko technologia. To także kwestia zależności i suwerenności.
Sztuczna inteligencja to dziedzina, w której jak w soczewce ogniskują się problemy kluczowe dla zrozumienia trwającej właśnie globalnej zmiany paradygmatu politycznego, gospodarczego i technologicznego. Rywalizacja państw, oligarchów i korporacji, interes publiczny i finansowy, potrzeba szybkiej modernizacji, ryzyko trwałej zależności – we wszystkich tych kwestiach decydująca może okazać się właśnie AI. Rozwój badań i wdrożeń tej technologii wymusza określenie nowych granic suwerenności technologicznej i gospodarczej.
Read more
Nawrocki balansuje na linie między Trumpem a Tuskiem
Dlaczego prezydent Polski nie był entuzjastycznie nastawiony do Rady Pokoju Trumpa
Polska będzie utrzymywać stosunki transatlantyckie tak długo, jak długo Waszyngton będzie zapewniał jej twardą siłę i zyski – ale Warszawa po cichu buduje europejską bazę bezpieczeństwa na wypadek, gdyby tak się nie stało.
Read more