Innowacje kontra regulacje

Debata ma dwa główne nurty. Pierwszy wskazuje, że Europa zbyt mocno ogranicza innowacyjność swoimi regulacjami i przez to traci dystans do Stanów. Drugi natomiast podkreśla znaczenie ochrony praw obywateli i europejskich wartości, które mogą być zagrożone na zmonopolizowanym, cyfrowym rynku. Dodatkową trudnością w rozstrzygnięciu, który kierunek obrać, jest to, że nowe technologie, zwłaszcza sztuczna inteligencja, mają ogromny wpływ na nieskończoną ilość obszarów życia – nie tylko na gospodarkę, ale też na bezpieczeństwo, zdrowie psychiczne, rynek pracy czy kulturę. Nie jest to więc prosty dylemat i można go sprowadzić do pytania, jak dalece i w jaki sposób prawo wpływa na rozwój rynku.

Według najnowszego European Innovation Scoreboard 2025, innowacyjność w UE rośnie, chociaż tempo tego wzrostu między państwami członkowskimi się różni, a w ostatnim roku odnotowano niewielką korektę w dół o 0,4 punktu procentowego. Najbardziej innowacyjne są Szwecja, Dania i Niemcy, ale wiele państw UE pozostaje daleko w tyle. Warto też zauważyć, że rozwój innowacji w UE w dekadzie 2012–2022 sięgnął około 8 proc. – podczas gdy USA zanotowały wzrost rzędu 10 proc., a Izrael – 11 proc. Chiny rozwijają innowacje znacznie szybciej, niemal trzykrotnie szybciej niż Europa, co rodzi ogromne wyzwanie dla europejskiej gospodarki cyfrowej. Poza Chinami i Stanami liderami pozostają Korea Południowa i Kanada. Unię wyprzedza także Australia.

Z kolei według Global Innovation Index 2025 (raportu przygotowywanego według nieco innych kryteriów – przyp. red.), liderem, zresztą już kolejny rok z rzędu, pozostaje Szwajcaria. Tuż za nią znalazła się Szwecja, a Stany, do których najczęściej porównujemy UE w obszarze gospodarki, zajęły dopiero trzecią pozycję. Jednak, mimo że znalazły się na ostatnim miejscu na podium, plasują się na pozycji lidera w wielu kluczowych wskaźnikach, nie tylko dzięki inwestycjom w badania i rozwój, ale także dzięki lepiej rozwiniętemu ekosystemowi startupowemu i elastycznemu podejściu do innowacji.