
W najnowszym numerze „Res Publiki Nowej” Przy stole czy w menu? Polska w nowym porządku świata zastanawiamy się, jakie miejsce Polska powinna zająć w zmieniającym się porządku globalnym i jak wykorzystać naszą rosnącą pozycję, by realnie wpływać na kształt Europy i świata.
Przez ostatnie trzy dekady Polska koncentrowała się na nadrabianiu zaległości i dołączaniu do Zachodu. Dziś, jako jedna z największych gospodarek Europy i ważny aktor w obszarze bezpieczeństwa, musi przejść od roli uczestnika międzynarodowej polityki do roli jej współtwórcy.
W artykule otwierającym numer proponujemy koncepcję polskiego statecraftu, czyli polityki zagranicznej podwójnego zastosowania. Przekonujemy, że w czasach rozpadu dotychczasowego ładu międzynarodowego Polska powinna wykorzystywać wszystkie dostępne zasoby – bezpieczeństwo, gospodarkę, pozycję regionalną, kulturę, pamięć i potencjał społeczeństwa – by wzmacniać swoją sprawczość i budować trwały wpływ.
W rozmowie redakcyjnej eksperci wskazują najważniejsze priorytety polskiej polityki zagranicznej na 2027 rok. Wojciech Przybylski analizuje warunki utrzymania przez Polskę pozycji lidera Europy Środkowej, a Spasimir Domaradzki stawia pytanie o przyszłość unijnej polityki rozszerzenia i możliwość ostatecznego zamknięcia europejskich „szarych stref”. Marzenna Guz-Vetter pokazuje, dlaczego Polska traci wpływ na najważniejsze decyzje dotyczące bezpieczeństwa Europy, podczas gdy Monika Sus analizuje dwie konkurencyjne wizje polskiej pozycji w Unii i warunki budowania wokół nich krajowego konsensusu.
Ksenia Nowicka zwraca uwagę na mniej oczywisty wymiar międzynarodowego wpływu: obecność Polaków na czołowych amerykańskich uczelniach i potrzebę systemowego inwestowania w przyszłe elity. Z kolei Vitali Portnikov przypomina, że bezpieczeństwo Ukrainy i bezpieczeństwo całej Europy pozostają nierozerwalnie związane, a rosyjska agresja wymaga wspólnej i długofalowej odpowiedzi.
Do aktualnych debat wracamy także przez dwa teksty z archiwum „Res Publiki”. Wojciech Przybylski w artykule w 2019 roku diagnozował kryzys współpracy w Europie Środkowej i ostrzegał przed powrotem geopolitycznej rywalizacji. Za to Marcin Zaborowski w 2020 roku opisywał stopniową utratę przez Warszawę inicjatywy w europejskiej polityce wschodniej. Dziś, w obliczu wojny w Ukrainie i przebudowy międzynarodowego porządku, obie diagnozy nabierają nowego znaczenia.
Polska zakończyła etap nadrabiania zaległości. Teraz musi zdecydować, do czego chce wykorzystać swoją siłę. Bądźmy aktywni, a nie reaktywni!
Zapraszamy do lektury!