Koniec pracy, jaką znamy?

Gdy pod koniec 2022 roku modele językowe stały się powszechnie dostępne, obok fascynacji ich możliwościami pojawiły się także liczne obawy dotyczące ich wpływu na pracę. To reakcja całkowicie naturalna: zetknięcie się z narzędziem zdolnym pisać, rysować czy mówić często sprawniej niż przeciętny użytkownik nieuchronnie rodzi pytania o to, jak ono wpłynie na naszą pracę i w konsekwencji na nasze dochody.

Od tamtej pory proces transformacji globalnych rynków pracy pod wpływem generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI) stał się faktem. Polska nie jest tu wyjątkiem. Pod koniec 2024 roku Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy (NASK-PIB) i Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) podjęły wspólne badania, aby lepiej zrozumieć możliwe skutki tej transformacji. W tym artykule chcemy w skrócie omówić najważniejsze wyniki naszych analiz.

Aby zrozumieć, jaki wpływ na dany zawód może mieć nowa technologia, trzeba najpierw zdefiniować samo pojęcie zawodu. Co sprawia, że odróżniamy jedną profesję od drugiej? Jednym z podstawowych kryteriów jest zestaw zadań. Tak o zawodach myślą ekonomiści i statystycy: wiemy, że zawód lekarza obejmuje takie zadania jak diagnozowanie chorób na podstawie wywiadu i badań, przepisywanie leków i ustalanie terapii albo wykonywanie i interpretowanie badań diagnostycznych. Z kolei pielęgniarka skupia się na monitorowaniu stanu zdrowia chorych, podawaniu leków, wykonywaniu iniekcji i opatrunków lub na przygotowywaniu pacjentów do badań i zabiegów. Klasyfikując pracę w ten sposób, możemy zrozumieć, ile osób pracuje w danym zawodzie w kraju czy regionie i jak struktura zatrudnienia zmienia się w czasie.