Nieformalne obiegi kultury

Badanie i wnioski

Raport jest próbą odpowiedzi na pytanie: czym dzisiaj są instytucje kultury, lub też bardziej precyzyjnie: czym jest sfera oparta na innych, nowych instytucjach kulturowych. Na etapie konstruowania badań, zespół zastanawiał się także nad tym, jak wygląda społeczny kontekst funkcjonowania kultury i jakie są efekty jej personalizacji, spowodowanej bezprecedensową autonomią użytkownika oraz nad skutkami możliwości łatwego rekonfigurowania połączeń społecznych budowanych wokół kultury.

Badanie miało charakter ilościowy; w ramach projektu przeprowadzono dwa badania sondażowe. Pierwsze, mające charakter pilotażu (oparte na osobistych wywiadach wspomaganych komputerowo na reprezentatywnej dla populacji Polski próbie 1004 osób w wieku powyżej 15 lat) oraz drugie badanie, które odbyło się za pośrednictwem internetu na grupie 1283 osób.

Jak wykazali autorzy raportu, obieg nieformalny to zjawisko, które w dużym stopniu dokonuje się w przestrzeni sieci. Korzystanie z treści w postaci cyfrowej zachodzi znacznie częściej niż wymiana nośników fizycznych. Co więcej, na tle całej populacji internauci okazali się być osobami wyjątkowo aktywnie uczestniczącymi w kulturze. Brak dostępu do internetu (wykluczenie ze społeczeństwa cyfrowego) wiąże się z ogólnie niskim poziomem aktywności kulturowej. Okazuje się, że podział na osoby korzystające z internetu oraz na cyfrowo wykluczonych nakłada się na bardziej fundamentalny podział na osoby aktywne kulturowo oraz te, dla których korzystanie z treści ogranicza się do korzystania z mediów nadawczych. To zróżnicowanie ma dla codziennych praktyk kulturowych jeszcze większe znaczenie niż różnice pokoleniowe, w wykształceniu czy te dotyczące miejsca zamieszkania – choć należy pamiętać, że w pewnym stopniu jest z nimi powiązane.

Badanie pozwoliło ustalić m.in., że:
• jedynie 13% Polaków w ciągu roku poprzedzającego badanie zakupiło książkę, film lub nagrania muzyczne;
• w sferze nieformalnej, rozumianej jako wymiana książek, muzyki i filmów w postaci cyfrowej za pośrednictwem internetu, bierze udział co trzeci Polak;
• uczestnictwo w nieformalnych obiegach treści w formatach cyfrowych (a więc poprzez internet i z użyciem kopii cyfrowych) jest silnie powiązane z wiekiem;
• większość Polaków (aż 62%) nie uczestniczy ani w formalnych, ani w nieformalnych obiegach treści kulturowych. Ich główną formą aktywności kulturowej jest zapewne oglądanie telewizji, która została wyłączona z kategorii formalnego obiegu treści na potrzeby tego badania;
• jedna czwarta Polaków to osoby, które uczestnicząc w nieformalnym obiegu, nie kupują żadnych treści w obiegu formalnym;
• czynnikiem dramatycznie różnicującym zainteresowanie treściami kultury jest korzystanie z internetu. W porównaniu z osobami niekorzystającymi z internetu przeciętny internauta niemal trzykrotnie częściej kupuje książki oraz filmy i aż siedmiokrotnie częściej kupuje muzykę.

Badanie nie potwierdziło tezy o zastępowaniu obiegów formalnych przez nieformalne: osoby najintensywniej uczestniczące w nieformalnych obiegach treści, tj. internauci ściągający pliki, są największym segmentem wśród kupujących – stanowią 32% kupujących książki, 31% kupujących filmy i ponad połowę grupy osób kupujących muzykę.

***

O raporcie

Autorzy raportu: Mirosław Filiciak, Justyna Hofmokl, Alek Tarkowski. Zespół badawczy: Mirosław Filiciak, Justyna Hofmokl, Agata Jałosińska, Paweł Stężycki. Projekt graficzny raportu: Błażej Chwoła; projekt graficzny mash-upu raportu, logo projektu: Michał Szota.
W raporcie znajdziemy komentarze ekspertów: Przemysława Zielińskiego („O obiegach treści kulturowych: votum separatum”), Dominika Batorskiego („Internet a uczestnictwo w kulturze poza Siecią”) oraz Piotra Toczyskiego („Aktywni internauci – perspektywa zarządzania doświadczeniem“).

Raport oraz otwarte dane są dostępne w sieci pod adresem: http://obiegikultury.centrumcyfrowe.pl/

Raport jest dostępny na licencji Creative Commons – treść licencji jest dostępna na stronie: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.pl

W tekście wykorzystano fragmenty raportu.

Polecamy także w najnowszym numerze Res Publiki Nowej „Tyrania opinii”:

Demokr@cja cz@tująca, Mateusz Tułecki, Jarosław Kinal
Zrób sobie dobrze zin, Piotr Grabowski

Grzegorz Młynarski

Analityk, socjolog, obserwator trendów i ruchów społecznych związanych z konwergencją mediów, tożsamością miejsc i cyfryzacją świata; na co dzień strateg zarządzania marką oraz projektant komunikacji w BrandLabel Communication. Autor bloga “30 sekund” (http://www.millsky.pl).